×

Trầm hương là gì - Công dụng - Cách nhận biết trầm hương

Ngân Trầm Hương - Kiến Thức Trầm Hương | 02/09/2018

Chào mọi người, hôm nay Trầm Hương Việt sẽ giúp mọi người hiểu rõ được cây trầm hương là gì, cách phân biệt trầm hương, nó hình thành như thế nào, phạm vi phân bố và ứng dụng của nó một cách gần gũi và dễ hiểu nhất để mọi người có thể nắm bắt được. 

1. Trầm hương là gì ?

Trầm hương (沉香, Agarwood), là tên gọi chung cho một chi thực vật thuộc họ Dó (aquilaria) gồm 17 loài. Phân bố rải rác ở các quốc gia Châu Á :

Việt Nam, Lào, Camphuchia, Thái Lan, Indonesia, Malasysia, Philipping và Trung Quốc....

Cây cao 6 -> 20 m, lá dài 5 -> 11 cm và rộng 2 -> 4 cm. Hoa màu xanh vàng, quả gỗ dài 2,5 -> 3 cm.

Cây, cành, lá, hoa và qủa trầm hương

Cây trầm hương bao gồm thân cây, cành, hoa và quả.

Trầm hương thực chất là lượng dầu kết tinh trong gỗ cây Dó. Lý do vì sao nó kết tụ như vậy thì ngày nay giới khoa học đã tìm hiểu và nắm rõ được quy luật và cách tạo trầm.

Khoa học đã khẳng định, trầm hương là phần gỗ chứa nhiều nhựa thơm sinh ra từ thân cây dó mọc nhiều trong những cánh rừng già của Việt Nam ngày xưa.

Khi cây dó bị thương, chất dầu trong cây tụ lại để kháng cự sự phá hoại nhiễm bệnh từ bên ngoài, chất dầu đọng lại đó dần dần biến tính và thành trầm, tuỳ theo thời gian hình thành và mức độ nhiễm mà sẽ cho ra được những khối trầm to nhỏ và hình dáng khác nhau.

Những cây dó có trầm thường bị xơ xác và thân có u, bướu, bị sâu đục, gò mối đóng, mảnh bom đạn găm vào, cây bị giông gió làm gãy cành hay bị sét đánh.

Một lần nữa xin đính chính lại là chất lượng trầm hương không xét theo tuổi sinh trưởng của cây, mà xét theo tuổi nhiễm bệnh của cây.

Trong tự nhiên, một số loài dó có tuổi đời trên 100 năm tuổi, nhưng cơ thể của cây hoàn toàn khoẻ mạnh. Nếu cây bị đốn hạ và khai thác thì thật là một sự lãng phí, vì nó chẳn có giá trị gì khác ngoài làm củi đốt. Gỗ dó rất mềm, chất lượng gỗ không tốt cho các sản phẩm đồ gỗ.

cây trầm hương vừa được phu trầm khai thác tại rừng, phần màu sẩm là phần chứa dầu trầm.

Phần màu sẩm là phần chứa trầm hương trên cây dó bầu.

Trầm hương việt nam (越南沉香, Agarwood vietnam) được xem là một trong những nước có chất lượng trầm hương tốt nhất và nhiều nhất, tuy nhiên do khai thác một cách tận diệt mà không có biện pháp bảo tồn nên ngày càng hiếm và đắt đỏ.

Nắm được quy luật của sự hình thành trầm hương trên cây dó mà ngày nay con người đã ứng dụng vào việc cấy trầm trên cây dó bầu bằng nhiều hình thức khác nhau : Vi sinh, hoá chất, cơ học…

Với mục đích làm cây bị thương và nhiễm bệnh nhằm tiết ra lớp dầu để kháng lại, về lâu dài sẽ hình thành trầm hương.

Nhưng để việc hình thành trầm hương có chất lượng cao đòi hỏi quá trình bài tiết đó phải trải qua hàng chục, hàng trăm năm để cho ra những khối trầm tốt và hàm lượng tinh dầu trầm cao.

Trầm hương trồng tạo trầm ngày nay thì chỉ tầm 7 đến 10 năm là được cấy tạo trầm và khai thác nên chất lượng và giá trị của nó không cao, thường chỉ được dùng làm nguyên liệu để rút tinh dầu và làm nhang, một số cây có chất lượng tốt và to sẽ được xỉa làm trầm cảnh.

Những phần lan nhiễm thành khối to thì dùng để chế tác tượng hoặc làm những vòng tay nhưng giá trị không cao.

Vậy làm thế nào để nhận biết gỗ trầm hương khi vô tình bạn vấp phải nó mà cứ tưởng là gỗ tạp, hay là cục gỗ tạp có ít giá trị mà bạn cứ tưởng là kỳ nam và đem chào bán cho Trầm Hương Việt.

Cách duy nhất là các bạn phải tiếp xúc với nó, trên phương diện cả lý thuyết và thực hành.

Qua bài viết này mình sẽ giúp các bạn nhận biết đâu là trầm hương thật qua các đặc điểm về màu sắc, mùi hương, cũng như cách phân loại và hình ảnh trực quan.

2. Cách phân biệt gỗ trầm hương tự nhiên

2.1 Màu sắc

Cũng theo như mình nó ở trên, trầm là do cây dó bầu bị nhiễm dầu và biến thành trầm.

Thì tuỳ theo mức độ nhiễm dầu mà phần gỗ nhiễm dầu hay còn gọi là trầm hương đó sẽ có màu sắc khác nhau.

màu sắc của gỗ trầm hương quyết đinh bởi lượng tinh dầu chứa trong gỗ, càng nhiều thì nó sẽ càng đập màu.

Màu sắc của gỗ trầm hương được hiển thị bằng bảng màu hạt gỗ trầm.

Bản thân của cây dó bầu lúc chưa có gì là màu trắng ngà, tuỳ theo lượng dầu trầm chứa trong gỗ mà nó sẽ có màu vàng, nâu, đen khác nhau. Nói chung càng nhiều dầu thì nó sẽ càng sẩm màu.

Đạt tới một mứt độ dầu nhất định thì trầm hương sẽ chìm nước, thường là trên 40% người ta thường gọi là trầm loại 1 hay trầm chìm nước.

2.2 Mùi vị

Mùi của trầm hương rất đặc trưng, nó là phương pháp phân biệt trầm hương một cách chuẩn xác nhất.

Tuỳ vào vùng phân bố của cây dó mà cho ra trầm hương có mùi hơi khác nhau. Nhưng vị của trầm hương thì chung quy là có tính đắng.

Về mùi cơ bản nếu đốt lên sẽ nhận ra mùi trầm hương có vị ngọt sâu, mùi thơm ấm không hắc không nồng và lắng đọng rất lâu. Khói sẽ có màu trắng, bay thẳng đứng.

Các bạn cũng nên lưu ý việc đốt trầm để thử thì nên đốt ở ngọn lửa xanh, chọn những vùng nhiễm dầu nhiều và đốt sơ tạo khói thì mới thưởng thức hết được mùi vị của tự nhiên ban tặng này.

Tuyệt đối không đốt cháy thành lửa, vì cháy như vậy sẽ cháy dầu, mùi thơm sẽ bị giảm đi rất nhiều.

3. Phân loại trầm hương

Thật ra trầm hương được phân định rất nhiều loại, tuỳ theo cảm quan của con người chứ chưa có "chuẩn mực" chính xác. Ở đây Trầm Hương Việt chỉ nêu ra 3 loại điển hình dễ phân biệt cho các bạn có cái nhìn cụ thể.

3.1 Loại hạng nhất

 Trầm hương kỳ nam hay còn gọi là Kỳ Nam

vòng tay kỳ nam nhìn trực quan sẽ lấy lượng dầu dẻo, như có lớp dầu sáp bao quanh hạt

Vòng tay được làm bằn gỗ kỳ nam, chất dầu sáp như mật ong, nhìn vòng có vẻ ẩm ướt do lượng tinh dầu rớt lớn.

Đây là loại trầm hương tự nhiên có phẩm chất cấp cao nhất. Bởi vì gỗ có nhiều tinh dầu trầm, mềm, dẻo và nhuyễn. Khi nếm sẽ có đủ các vị chua, cay, đắng, ngọt. Ngậm lâu trong đầu lưỡi sẽ có cảm giác tê lưỡi ngay vùng tiếp xúc với kỳ trong thời gian dài, thường được gọi là Kỳ Nam.

Mùi hương của Kỳ Nam rất mạnh vì có lượng tinh dầu cực cao chứa trong gỗ, dầu sánh nhìn như mật ong bám vào gỗ.

Kỳ nam có mùi thơm rất tốt, khi đốt lên sẽ tỏa mùi thơm rất đặc biệt, khói màu xanh bay thẳng và dài lên không khí. 

Kỳ nam được chia thành 4 loại theo thứ hạng : Bạch kỳ, Thanh kỳ, Huỳnh kỳ và Hắc kỳ.

3.2 Loại hạng nhì

 Gọi là Trầm

Trầm hương chìm nước khi gỗ dó bầu chứ lượng lớn tinh dầu trong đó, dẫn tới khối lượng riêng cao và chìm nước.

Hình chụp sắc nét khối trầm hương chìm nước. Thớ dầu đen và nhiễm phần lớn khối gỗ.

Đây là loại trầm hương có trọng lượng nặng. Khi nếm có vị đắng, khi đốt mới tỏa ra mùi thơm, khói màu trắng, bay quanh rồi tan ngay trong không khí. Trầm được xếp thành 6 loại với 6 màu sắc có các giá trị khác nhau trong đó sắc sáp trắng là có giá trị cao nhất mang lại nhiều điềm tốt cho bạn.

Sách xưa chia trầm hương thành 5 loại: Hoàng lạp trầm, Hoàng trầm, Giác trầm, Tiến hương, Kê cốt hương, trong đó Hoàng lạp trầm có phẩm chất tốt nhất.

3.3 Loại hạng ba

Gọi là Tốc (Tock)

trầm tock thường có lượng dầu ít, số lượng nhiều, giá thành tương đối nên dễ làm vòng tay phân phối cho thị trường việt nam

Lô hàng trầm hương tock việt nam mà mình mua được.

Đây là loại trầm hương nhiễm rất ít lượng dầu nên được đánh giá là hạng thấp nhất trong Trầm hương. Tốc có rất nhiều loại nhưng điển hình là: Tốc đỉa, tốc dây, tốc hương, tốc pi. Trong đó tốc hương là loại Tốc có mùi thương rất thơm.

+ Tốc đỉa : Thuộc nhóm tốc có mức độ nhiễm dầu nhiều trong các thớ gỗ, dạng nhỏ, cỡ ngón tay, đầu đũa con hoặc như con đỉa.

+ Tốc dây : Thuộc nhóm tốc có mức độ nhiễm dầu xen, tạo nhiều vòng giữa các thớ gỗ, thường có dạng tròn, dài, hình dạng rễ cây.

+ Tốc hương: Thuộc nhóm tốc có mức độ nhiễm dầu dạng mảnh, mùi thơm nổi trội hơn các lọai tốc khác.

+ Tốc pi : Thuộc nhóm tốc có mức độ nhiễm dầu mỏng, bao quanh bên ngoài các thớ gỗ theo dạng hình tháp, hình ống lớn.

4. Phạm vi phân bố của cây trầm hương

Cây trầm hương phân bố ở các nước Châu Á, thường mọc ở các khu vực rừng mưa ở Việt Nam, Thái Lan, Campuchia, Lào, Malaisia, Indonesia,bắc Ấn Độ, Philippines, Borneo và New Guinea.

Ở Việt Nam thì ngày xưa trầm hương phân bố rộng rãi ở trong rừng rậm nhiệt đới thường xanh, mưa mùa, ẩm nguyên sinh thuộc các tỉnh Tuyên Quang, Thanh Hoá, Nghệ An, Hà Tĩnh, đặc biệt từ Quảng Bình, Quảng Trị, Thừa Thiên Huế, Quảng Nam, Đà Nẵng, Quảng Ngãi, Bình Định, Ninh Thuận, Bình Thuận, đến Tây Nguyên, An Giang, Kiên Giang và đảo Phú Quốc.

Trong đó thương hiệu trầm hương nha trang được thế giới biết đến nhiều nhất bởi chất lượng trầm tốt, thuộc 1 trong những loại trầm hương cao cấp.

5. Giá trị của gỗ trầm hương

Trầm hương có tác dụng mạnh trong phong thuỷ nên ngày càng được nhiều người sử dụng. Không dừng lại ở đó, nó còn là vị thuốc được sử sách đông y dùng để chữa nhiều chứng bệnh, cũng là vị thuốc bổ quý giá.

Trầm hương ngày càng hiếm do giá trị cũng như sức hút của nó nên đã bị khai thác vô tổ chức dẫn đến cạn kiệt và nằm trong danh sách nguy hại cần được bảo tồn ngoài tự nhiên.

Chính vì sự quý hiếm và công dụng của trầm hương ngày càng được thể hiện rõ nên giá thành của trầm hương ngày càng cao.

Nói là vậy thôi chứ giờ đây người dân trồng các cây trầm hương trên các đồi núi, các vườn nhà rất nhiều, nhận thấy giá trị cũng như ứng dụng của trầm hương đối với kinh tế cũng nhưng đời sống nên đã được nhân giống trồng trên diện rộng.

Nhưng đó là trầm hương nhân tạo, hình thành ít năm nên chất lượng dầu còn chưa được cao.

Còn ngoài tự nhiên thì trầm hương cực kỳ hiếm, thứ gì hiếm có khó tìm thì giá cả đều rất cao.

Giá trầm hương như thế nào thì mình có bài viết phân tích cụ thể. Để định giá được trầm hương thì phải nhóm tổng hợp các yếu tố như : Chất lượng dầu, xuất xứ, hình dáng và kích thước, hoa văn tạo dầu…Rất nhiều yếu tố và phân tích nên mình không thể nói nhiều trong bài này được. Các bạn có thể tìm và đọc để có thể biết được giá trị của trầm hương rõ hơn nếu cần.

6. Công dụng của trầm hương

Vì hình thành ngoài tự nhiên, dân gian tương truyền cây dó bầu hút linh khí của trời đất mà sinh ra trầm hương, không phải cứ cây Dó nào cũng tạo trầm, phải 1000 cây dó ngoài tự nhiên thì mới có 1 cây cho trầm. Người xưa gọi đó là cơ duyên, dó linh khí tích tụ mà có.

Với nhiều công dụng khác nhau nên trầm hương được chế tác thành rất nhiều loại phục vụ cho đời sống con người: phong thuỷ, tâm linh, trị bệnh hay khác hơn là thể hiện đẳng cấp, sự khác biệt.

Mỗi loại sản phẩm từ trầm hương đều có một giá trị và cách sử dụng khác nhau.

   Xem các sản phẩm về trầm hương tại đây : https://tramhuongviet.com

- Vòng tay và chuỗi hạt trầm hương

Dùng để đeo theo bên mình giúp may mắn, trành tà ngãi hiệu quả.

Mặt khác mùi hương trên vòng tay toả ra xung quanh sẽ làm cho người dùng cảm thấy dễ chịu, tinh dầu được thẩm thấu qua da hằng ngày giúp cho cơ thể khoẻ mạnh.

Nếu bạn đeo một vòng tay trầm tự nhiên, sau khi đeo bạn tháo ra và ngữi vùng tay tiếp xúc với vòng trầm sẽ cảm nhận được mùi thơm còn lưu lại.

vòng tay trầm hương tự nhiên cao cấp được làm từ gỗ trầm hương có nhiều tinh dầu, chất gỗ lâu năm và mùi thơm tốt.

Các mẫu vòng tay trầm hương tự nhiên cao cấp.

- Tượng trầm hương

Dùng để trang trí xung quanh nhà, tạo không gian dương kích thước lưu thông nguồn năng lượng bí ẩn. Người xưa thường bày bố ở những nơi làm việc, tiếp khách, làm ăn với dụng ý thu hút tài lộc.

Tượng trầm hương được điêu khắc trên cây dó bầu,các đường nét điêu khắc hoàn mỹ tạo vẽ đẹp tự nhiên cho bức tượng.

Tượng di lạc được làm từ một gốc dó bầu nhiễm trầm.

-Trầm miếng và bột trầm hương

Dùng để xông đốt vào các ngày lễ lớn, dùng để thờ cúng các đấng bề trên, tổ tiên ông bà hay dùng để xông nhà khi về nhà mới hoặc nhà để lâu không có ngươi xử dụng.

- Nhang trầm hương

Ngày nay với biến tấu và dễ dàng xử dụng ở mọi nơi mọi lúc, trầm hương khi đốt lên cho mùi thơm ngọt bay khắp nơi là mùi hương thường được người xưa xử dụng để làm cầu nối tâm linh.

Dùng nhang trầm hương để đốt thưởng hương uống trà, nhang trầm không tăm và nhang nụ là 2 loại sản phẩm được nhiều người xử dụng. Ngoài ra còn có nhang tăm, nhang vòng. Tuỳ theo mục đích sử dụng mà các bạn có thẻ xử dụng chúng.

- Tinh dầu trầm hương

Là thứ tinh tuý nhất được chưng cất từ trầm hương. Có thể dùng để xông và dược liệu quý, nhưng thường dùng nhiều nhất để làm chất định hương trong nước hoa. Vì trong chất dầu đó có nhiều gốc benzen "gì đó" kìm hảm giúp cho mùi hương lưu lâu.

Trầm hương còn được dùng để làm các bài thuốc chữa trị các bệnh đơn giản trong đông y ngày xưa. Nhưng hiện nay thì hầu như không có ai sử dụng vì giá trầm hương ngày càng cao.

7. Kết luận

Như vậy qua bài viết này chắc hẳn các bạn đã có được những kiến thức cơ bản để hiểu về trầm hương.

Bài viết này là một chủ để mình khái quát trọng tâm chủ yếu để cho những người chưa biết gì về trầm hương đọc và từng bước hiểu rõ bản chất cũng như giá trị của trầm hương.

Để đi sâu hơn và hiểu rõ, hiểu đúng từ đó chúng ta có thể phân biệt được tất cả các loại trầm hương thật giả qua hình dạng, mùi hương cũng như biết được giá trị thật sự của nó thì các bạn hãy dõi theo Trầm Hương Việt.

Bản quyền thuộc về Trầm Hương Việt (Vui lòng giữ lại nguồn khi coppy bài viết).